De senior verbijt zich in machteloosheid

    • Maarten Schinkel

30 januari 2019

W esterse consumenten zijn beduidend minder optimistisch geworden: Volgens het CBS kelderde vorige week het Nederlandse vertrouwen, de

som van positieve en negatieve antwoorden op vragen over de economie, van 9 naar 1. Dat is nog net positief. In de rest van de eurozone is het al wat minder. En dinsdag bleek dat ook in de Verenigde Staten het vertrouwen sterk is gedaald. Lees verder

De GROTE pensioenleugen

Onderstaande stuk is ons toegestuurd door een van de verontruste ouderen.

Henk Vermoor 28 januari 2019

De grote pensioenleugen; er dreigen helemaal geen tekorten
Het zal niet voor het eerst zijn dat de overheid een greep doet in pensioenkassen
De Nederlandse pensioenfondsen hebben niet genoeg geld meer in kas om aan hun huidige en toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. De gemiddelde beleidsdekkingsgraad, het gemiddelde over de laatste 12 maanden, is onder de 100 procent gedoken, meldt De Nederlandsche Bank op 26 juli 2016.
Zucht! De laatste jaren gaat er bijna geen maand voorbij of de onheilstijdingen over de pensioenen vliegen je om de oren. Is het niet De Nederlandsche Bank, dan wel de politiek of de directies van de pensioenfondsen, waarbij opvalt dat de bestuursvoorzitter van het ABP, Corien Wortmann-Kool wel erg vaak aan het woord komt, maar daarover straks meer.

Dreigende pensioentekorten worden niet onderbouwd
Wat in die pensioenoekazes opvalt is dat er nooit fatsoenlijk onderbouwd wordt waarom er pensioentekorten zullen optreden. Het blijft bij algemeenheden zoals: de dekkingsgraad is te laag, er is straks te weinig geld in kas om de pensioenen te betalen, het pensioen van jongeren komt in gevaar, meer vergrijzing en minder vergroening enz. Lees verder

Nederlandse bond voor pensioenbelangen.

Van een van onze actieve leden ontvingen we onderstaande bijdrage die we u niet willen onthouden. Bedankt hiervoor, Wilma Berkhout

Op maandag 10 december 2018 had ik samen met Holke Flapper een gesprek met o.a. Willem Schuddeboom en Gerard Meijer, respectievelijk Voorzitter en Secretaris van de Nederlandse Bond Voor Pensioenbelangen.
De aanleiding voor het gesprek was de huidige situatie m.b.t. de pensioenen (het afketsen van een akkoord, de dreigende korting, de weigering en dus chantage van de regering om een ander stelsel op te dringen) en in meer algemene zin de steeds verder dalende koopkracht van de ouderen.
Koolmees negeerde de redelijke en haalbare eisen van KNVG en NVOG voor een fatsoenlijk pensioen, meebeslissen en draagvlak. Hoe nu verder is eigenlijk de vraag.
Lees verder

Opiniestuk over drie procent BTW verhoging

En weer doet dit kabinet iets om de tweedeling in de maatschappij te vergroten. Ieder gezin moet door die 3% verhoging gemiddeld € 300 op jaarbasis meer betalen voor de eerste levensbehoeften. Pleister op de wonde: er komt lastenverlichting voor de werkenden, waardoor zij er per saldo iets beter van worden.
De inflatie stijgt door dit besluit wel met 0,6%.

Wie zijn de dupe van dit handelen: de werkelozen en de gepensioneerden. Keer op keer worden de zwaksten van de maatschappij (want geen economische macht) gepakt. Wel de dividend-belasting voor internationals verlagen voor ca. 2 miljard euro. Het is langzamerhand onbegrijpelijk, dat Rutte c.s. hiermee wegkomen.

Lees verder

Over pensioenen, enige beschouwingen

Een van onze actieve leden schreef onlangs onderstaand artikel, dat ik u niet wil onthouden. Het voordeel van de huidige tijd is wel dat we veel sneller met elkaar kunnen communiceren en daar maken we graag gebruik van.

Quote:

Onlangs las ik twee artikelen van hoogleraren, die mij uit het hart waren gegrepen, te weten:1. Govert Buijs, hoogleraar politieke filosofie en levensbeschouwing VU Amsterdam en2. Thijs Lijster, assistent hoogleraar filosofie in kunst en cultuur, R.U. Groningen.

Dhr. Buijs uitte daarin zijn grote bezorgdheid aangaande de huidige opleidingen economie en MBA Bedrijfskunde. Een Amerikaanse studie heeft uitgewezen dat deze opleidingen in feite een training is in egoïsme. Winstbejag en welbegrepen eigenbelang zouden leiden tot het optimale resultaat voor allen. Dat zulks lang niet altijd het geval is staaft hij met het voorbeeld van de huidige situatie voor de thuiszorg, waar openbare aanbestedingen er in resulteren dat de laagste inschrijver de klus wordt gegund. Kwaliteit wordt niet of nauwelijks naar gekeken; evenmin naar de gevolgen op wat langere termijn.
Zijn waarschuwing: ogen niet sluiten voor mensen, bezig met het vergaren van zoveel mogelijk geld en macht in zo kort mogelijke tijd.
Zijn stelling: voor een goed werkende economie moet worden geknokt, m.a.w. de samenleving moet bedrijven op hun verantwoordelijkheden wijzen.

Dr. Lijster houdt een pleidooi om kritisch naar bestaande situaties te kijken en waar mogelijk zo te verbeteren. Zijn adagio: sterke verhalen kunnen de denkwijze/werkelijkheid beïnvloeden.

Lees verder

Stop bangmakerij over pensioenopbouw met doorsneepremie

Opinie                                                              10 april 2018

De doorsneepremie houdt in dat jonge en oude werknemers hetzelfde premiepercentage betalen over hun pensioengrondslag voor dezelfde pensioenopbouw. Een redelijk en acceptabel systeem, zo blijkt uit onze berekeningen.

Het kabinet meent dat door de doorsneepremie de jongeren voor dezelfde pensioenopbouw meer zouden betalen dan de ouderen omdat de betaalde premie langer rente kan opbrengen, waardoor de jongeren de ouderen zouden subsidiëren. Een degressieve pensioenopbouw zou daarvoor de oplossing zijn. Het kabinet maakt zich sterk in de regeringsverklaring om daarom het systeem van de doorsneepremie af te schaffen.

De vraag is echter of die uitgesproken mening over de doorsneepremie wel juist is.

Pensioenopbouw is een vorm van sparen, waarmee wij een pensioenvermogen opbouwen en in de laatste fase van ons leven dat weer opeten. Wij hebben dit tijdelijk toevertrouwd aan een fonds ,maar daarmee is het nog steeds ons economisch eigendom. De Hoge Raad heeft dit in een arrest van 3 februari 2012 nog eens expliciet vastgesteld.

Stel dat wij gedurende veertig jaar, van ons 25ste tot ons 65ste, een pensioenpremie van €5000 jaarlijks aan het fonds ter beschikking stellen, dan zijn niet alleen de betaalde premies van ons, in totaal €200.000. Ook het daarop gemaakte rendement blijft van ons, ook al laten wij het in beheer van het pensioenfonds, die het in het algemeen beter kan beleggen dan wij zelf kunnen.

Onze grote pensioenfondsen maken jaarlijks na aftrek van kosten gemiddeld minstens 5% nettorendement. Het pensioenvermogen is dan na veertig jaar aangegroeid tot circa €630.000, een hele berg dus. Wij hebben naast onze premie in contanten dus nog circa €430.000 gespaard, geld dat we in het fonds hebben laten ‘zitten’. Dit zijn verborgen besparingen. Wanneer we dit jaar voor jaar bekijken, dan hebben we dus in het eerste jaar €5000 betaald, maar in het tweede jaar €5000 plus €250, rekening houdend met het rendement over de reeds belegde €5000.

Zo gaat dat jaar na jaar door. Omdat het pensioenvermogen steeds groter wordt, wordt ook het rendement daarop steeds meer en in het laatste jaar voor pensionering is dat opgelopen tot ongeveer €35.000. In het laatste jaar betalen we dan dus eigenlijk een slordige €40.000. De mening dat de doorsneepremie ook een gelijke jaarlijkse inleg impliceert, kan dus bestempeld worden als flauwekul. Ouderen betalen, als we het verborgen rendement meetellen, altijd meer dan jongeren.

Een tweede vraag is dan of aan het eind van de rit bij ons overlijden er nog geld is overgebleven of dat onze rekening rood staat”. In het eerste geval wordt dat geld niet teruggegeven aan de erven, maar valt het toe aan het fonds, dus aan de jongere generaties. Bij rood staan aan het eind van de rit, worden de jongere generaties opgescheept met een onbetaalde rekening.

Onze berekeningen, gepubliceerd op de website Me Judice van 8 maart, suggereren dat bij een gemiddeld nettorendement van 5% per deelnemer er enige tonnen per persoon in het fonds achterblijven. De dreiging dat ouderen het fonds ‘uitvreten’ ten koste van volgende generaties, lijkt dus niet erg reëel.

In plaats van de gezondheid van een fonds af te meten aan de dekkingsgraad, op basis van een arbitraire discontovoet, is het veel verstandiger projecties te maken van de ontwikkeling van het pensioenvermogen over het leven. Daarbij gaat het niet alleen om het gemiddeld rendement, maar ook om tijdig signaleren of ‘rood staan’ dreigt. Hier ligt een schone taak voor de beroepsadviseurs, die met meer verfijnde modellen meer gedetailleerde analyses kunnen maken.

Een en ander hangt natuurlijk af van de premiehoogte, het opbouwpercentage, en het gemaakte rendement. Er zijn wel degelijk scenario’s waarbij ‘uitvreten’ een reële mogelijkheid is. Bij de huidige premiepercentages, opbouw en rendementen, lijkt dit echter bangmakerij die niet met feiten kan worden onderbouwd.

Houd dus op met die onzin.

Drs.H.B.S.Hemmers is wis- en natuurkundige en oud-medewerker bij Thales Nederland. Prof.dr. B.M.S. van Praag is emeritus universiteitshoogleraar Toegepaste Economie aan de UvA en is door de Nederlandse Bond Pensioenbelangen gekandideerd voor het Verantwoordingsorgaan van het ABP.

 

Wat gaat​ er mis met de dekkingsgraad berekening !

Pensioenfondsen maken jaar op  jaar een rendement van 7%  en toch een dekkingsgraad van rond de 100 ! Wat gaat er mis ?

Als we naar de persoonlijke pensioendossiers gaan kijken, kan er een andere kijk op de dekkingsgraad komen. De  premie  die per persoon wordt betaald  komt in de collectieve pot, maar staan ook in het persoonlijke dossier en daar vinden wij ook de opbouw van het pensioen. Met deze twee gegevens en het jaarlijks rendement en ook de jaarlijkse indexatie kunnen we gaan rekenen, we komen dan aan het opgebouwde  vermogen en het pensioen.

Een voorbeeldje:   40 jaar   a 3000  loon =  600 premie  ( 50 p. mnd )   levert  een pensioen  van  160  p.mnd   en bij een gemiddeld rendement  van 7%  blijft er  let wel 300.000  in de pot  achter  en  als we  nu  maar 6% maken  blijft  er  200.000  achter  in de pot , maar dat is  toch altijd nog heel veel .

Door de 7% rendement, is er een fors vermogen gevormd  en de uitkering is ook leuk opgelopen, maar als wij deze twee getallen tegen elkaar afzetten in een percentage, komen we  aan een 2.4% pensioen ten opzichte van het vermogen .

We stoppen met  premie betaling en krijgen nu pensioen, dan zien we, het vermogen blijft a 7% renderen en er gaat elke jaar het pensioen ​á​ 2.4% vanaf, het vermogen blijft doorgroeien. Als het pensioen stopt door overlijden is er dus nog een groot vermogen over in het pensioendossier en dit gaat naar de grote pot en wordt over de deelnemers van het fonds verdeeld. Met deze jaarlijkse donatie groeit het vermogen van de deelnemers​.​ Zo komen ze met het beleggen jaarlijks met weer aan de 7%?  Dus is een structureel hoog jaarlijks rendement  .

Dan is het toch vreemd om met   1%  te rekenen !

Het is wel verklaarbaar dat het niet gezien wordt,  er is geen verantwoording in de boeken van deze verschuiving, daar het zich in de grote pensioenpot afspeelt en er geen persoonlijk vermogen wordt uitgesplitst.  Een aanwijzing kan zijn dat het  gemiddeld vermogen van de deelnemers sinds 2007 flink gestegen is!

Herstel deze boekhoudkundige fout en de fondsen hebben een dekkingsgraad van 200, of is het nog meer ?

​Frans van Groeningen​

Het Nederlandse pensioenstelsel gaat aan solidariteit ten onder

Het Nederlandse pensioenstelsel noemt men een kapitaaldekkingssysteem ter vorming vermogen voor degenen die met pensioen gaan. Het is gebaseerd op solidariteit tussen de generaties. Nederland kent circa 250 pensioenfondsen, waarvan een twintigtal zeer grote fondsen. Een manco in het systeem is dat er hier en daar sprake is van perverse solidariteit, zoals overmatige solidariteit van laagbetaalden met hoogbetaalden en jongeren met ouderen. Deze perversiteiten zijn decennialang in allerlei toonaarden bezongen, maar even lang is er vanuit de politiek niets aan gedaan.

Pensioenroof

Eind negentiger jaren heb ik me gebogen over disrupties die zich in de Nederlandse pensioensector voordoen. Ik publiceerde daarover artikelen en het boek ‘Risico als obsessie’ in 2010. Over dat boek is nogal wat te doen geweest, tot aan een Tweede Kamer Hoorzitting aan toe met een tiental Kamerleden in het Tweede Kamer gebouw. De probleemstelling van het boek was: hoe komt het dat de gemiddelde dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen vanaf 1990 terugliep van circa 230 naar 160 in 2000. Dit ondanks het feit dat gedurende de jaren negentig rendementen gerealiseerd werden die hun weerga niet kenden. Vanuit dat perspectief had de dekkingsgraad mogelijk richting 300 moeten gaan. Maar zoals gezegd, de dekkingsgraad daalde fors. Ik duidde er onder andere op dat dit niet kwam door een almaar dalende rente want in de jaren negentig werd nog gerekend met een vaste rekenrente van 4%. Een belangrijke oorzaak – naast een viertal andere factoren – was de inkrimping van de pensioenfondsbuffers door premiekortingen, premie holidays, rechten toekennen waar geen adequate premie voor geheven was en emissierestanten die in het pensioenfonds waren gedeponeerd. Kortom er was met pensioengeld gestrooid. We begrepen niet dat de buffers nodig waren voor slechte tijden. En die kwamen met de ICT crisis van 2001 en de kredietcrisis van 2008. De uitholling mocht niet berekend worden, maar schattingen kwamen uit op zo’n 150 miljard euro. Sommigen noemden de uitholling van de fondsen pensioenroof. Het stelsel dat gebaseerd is op solidariteit en vertrouwen, was de dupe geworden van een evident gebrek daaraan. Het is nooit meer echt goed gekomen met het Nederlandse pensioensysteem. Na 2008 waren de beleggingsrendementen prima, de vermogens steigerden, maar pensionado’s moeten op een houtje bijten. Zij worden gekort, ze krijgen geen prijsindexatie of ze hebben steeds het Zwaard van Damocles boven hun oude hoofden. Ze begrijpen het niet: de rendementen zijn toch goed? En de fondsen bulken toch van het geld? “Ja dat klopt, het systeem zit krom in elkaar, maar we laten het zo.”

Nationaal Pensioendebat

TV journalist Cees Grimbergen trekt zich het lot van deze mensen aan en geeft in een zevental afleveringen van het programma Zwarte Zwanen een overzicht van wat er allemaal mis is, vooral gezien vanuit deelnemers van de fondsen. Soms vliegt hij een tikkeltje uit de bocht, maar ik moet hem nageven dat als hij zich vastbijt, hij niet meer loslaat. Hij legt de vinger fors op de zere plek en die plek luidt de pensioendeelnemers. In het Nationaal Pensioendebat van 14 mei 2018 brengt hij een samenvatting van de malheur. In dat debat worden pensioen bobo’s geconfronteerd met deelnemers. Grimbergen lardeert het debat met cijfers en shots van interviews. Het is een hilarische en onthutsende ontmoeting. De bobo’s gaan op een genante manier onderuit. Ik noem slechts een paar conclusies: het Nederlandse pensioenstelsel is ontransparant en misleidend. Daar waar pensionado’s gekort worden gaan pensioenbobo’s over de top qua inkomens en qua stapeling van functies. Pensioenwetenschappers volgen dit gedrag gretig. Pensioenuitvoerders maken flagrante fouten in uitkeringen zonder excuses te maken. Pensioenfondsbobo’s weigeren een pensionado in het gelijk te stellen maar worden daartoe gedwongen na het verliezen van een rechtzaak. Deelnemers moeten meer premie betalen maar ontvangen minder uitkeringen. Pensionado’s worden niet serieus genomen. Ze vormen geen machtsfactor dus laat ze maar kletsen. Het stelsel is gebaseerd op solidariteit en vertrouwen, maar van degenen die dit het hardst roepen, de pensioenbobo’s van de grote fondsen, komt de minste solidariteit. Zij vullen hun zakken, terwijl pensionado’s achter het net vissen. Aldus het Nationaal Pensioendebat.

Het Pensioenmanifest

Ex bakker Peter Borgdorff, sinds jaar en dag directeur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (!), voorheen PGGM, werd tijdens het Nationaal Pensionaal Pensioendebat beticht van een hoog salaris en functiestapeling. Het traditionele argument “we moeten wel zoveel betalen, want anders vertrekken ze”, gaat hier niet op. Deze functionarissen kunnen niet in het buitenland terecht en het aantal pensioenbobo functies voor grote fondsen zijn schaars. Old boys network is aan de orde. Borgdorff bond deelnemers van de fondsen steeds op het hart ‘vertrouwen’ te hebben maar lijkt het zelf aan z’n laars te lappen. Overigens is Borgdorff dezelfde fijnbesnaarde persoon die mij voor en na de Hoorzitting 2010 een haatemail stuurde, zoals ook vermeld in ‘De Pensioenmythe’, Martin Pikaart, 2011. Hatemail is geen uitzondering in deze sector. Grimbergen kreeg het zwaar te verduren na de uizendingen, ‘dit heb ik nog nooit’ meegemaakt’ zegt Grimbergen. Zo zijn mensen blijkbaar…. Omroep Max kwam met Het Pensioenmanifest, 70.000 keer ondertekend per eind mei 2018:

  1. Betaal redelijke beloningen
  2. Wees open over afspraken en fouten
  3. Zorg voor eerlijk en onafhankelijk toezicht
  4. Maak heldere en overzichtelijke pensioenregelingen
  5. Stop met foute beleggingen

Opvallend is de al twee decennia durende inertie van de Nederlandse politiek om iets aan de ellende te doen. Men is als het bekende konijn kijkend in de koplampen van de aansnellende auto. Netspar produceert al jaren varianten van dezelfde rapporten. Ze weten dat er niets mee gedaan wordt, maar ze worden er prima voor betaald, dus ‘u vraagt, wij draaien’, op rekening van pensioendeelnemers. Deelnemers zijn extreem ontevreden. Ze worden van het kastje naar de muur gestuurd. Het systeem al lang failliet. Het faalt, maar wordt gehandhaafd. Dit is Kafkaësk! Dit leert mij ten eerste dat een systeem dat functionarissen op het spek bindt het zeer lastig krijgt. Ten tweede, solidariteit bestaat slechts in een bescheiden kring rondom het individu. Lieden die de mond vol hebben van solidariteit, empathie en vertrouwen dienen gewantrouwd te worden. Het zijn veelal kreten om anderen te paaien. Ze worden niet opgevolgd door eigen daden. Eigen belang prevaleert. Vindt u dat we solidair moeten zijn met anderen? Okay, maar laat u mij eerst eens zien hoe solidair u zelf bent. Ik ben me gewaar geworden dat empathie en solidariteit veelal flinterdunne en vluchtige gevoelens zijn buiten de kring van directe naasten.

Wat maakt pensionado’s gelukkig?

Wat is het uitgangspunt bij het Nederlandse pensioensysteem? Dat is het welzijn van onze ouderen. De vraag is wat willen de deelnemers? Wat maakt hen gelukkig? We hebben veel te lang gedacht: wat is verstandig voor hen. Dat beslissen wij voor hen. Maar dat maakt hen niet gelukkig. De focus dient dus verlegd te worden naar wat hen gelukkig maakt. Wat zij willen gaan we doen. We moeten de realiteit onder ogen zien en een stelsel maken dat voldoet aan: simpel en begrijpelijk voor iedereen, lage kosten qua vermogensbeheer, grip op eigen geld. Mijn oplossing luidt als volgt.

  1. Erken dat het huidige pensioensysteem niet meer voldoet. Er is onvoldoende solidariteit en vertrouwen. Het is te complex. Het is te pervers. Het is te krom;
  2. Deelnemers willen een eigen pensioenrekening. Breek het systeem op en geef ieder wat hem of haar toekomt in eigendom via een persoonlijke rekening. Leer van de ervaringen van de PPI’s en API’s en borduur daarop voort;
  3. Deelnemers mogen pas over hun pensioenvermogen beschikken bij pensionering;
  4. Beleg het vermogen collectief in inflatiegerelateerde staatsleningen tijdens arbeidzame periode en tijdens pensionering; hiermee komt ook de discussie rond verplichtstelling te vervallen;
  5. Bij overlijden voor de vervaldatum van de obligaties valt het vermogen toe aan erfgenamen.

Deze casus is te meer zo interessant omdat het model staat voor onze maatschappij. We hebben veel te lang gedacht: wat is verstandig voor hen, de burgers. Maar dat maakt hen niet gelukkig. De focus dient dus verlegd te worden. Wat voor ons pensioensysteem in het klein geldt, geldt in feite voor onze hele maatschappij.

Frits Bosch

Auteur van ‘Wereld op een keerpunt’

 

PENSIOENDISCUSSIE ROEPT MEER VRAGEN OP DAN WORDEN BEANTWOORD.

Een van onze relaties plaatste in 2013 het onderstaande artikel en bleek een vooruitziende blik te hebben. De vraag is nu of dit over weer 5 jaar nog steeds hetzelfde zou moeten zijn.

 

PENSIOENDISCUSSIE ROEPT MEER VRAGEN OP DAN WORDEN BEANTWOORD.

Tijdens en na het bereiken van het pensioenakkoord is in Nederland een enorme discussie over de effecten ervan losgebroken. In eerste instantie roept die discussie meer vragen op dan zij beantwoordt. De politieke tegenstanders stellen dat het kabinet (Jetta Klijnsma) vals heeft gespeeld, door de inhoud van het nieuwe akkoord pas naar de Kamer te sturen, nadat het akkoord was bereikt. Het Centraal Planbureau stelt dat het akkoord slecht is voor jongeren en wakkert daarmee de strijd tussen de generaties weer aan. Terwijl de vijf partijen die het akkoord hebben gesloten menen dat het resultaat juist positief uitvalt voor jongeren. Zij gaan immers langer werken, waardoor de pensioenopbouw kan toenemen. Het Sociaal Cultureel Planbureau op zijn beurt vindt dat er geen arme ouderen meer bestaan, want vrijwel iedereen heeft naast de AOW een aanvullend pensioen. Ook dit planbureau wakkert daarmee opnieuw de strijd tussen generaties aan. Dat gebeurde ook al dit voorjaar.

Daarnaast worden redelijk dwaze argumenten door beide Planbureaus gebruikt. Enkele voorbeelden. Het CPB stelt dat een toenemend aantal ZZP-ers minder pensioen kan opbouwen. Dat is onjuist. Zelfstandig werkende ICT-, organisatie- en management adviseurs kunnen bij een pensioenverzekeraar een passend pensioen afsluiten. Alleen ze moeten dat wel willen betalen en ervan uitgaan dat zij niet altijd door de markt worden ingezet. Zij hanteren andere tarieven dan een bedrijf een ‘gewone’ medewerker betaalt. Zij nemen dus zelf een zeker risico. Laat duidelijk zijn het is een vrijwillige keuze. Het CPB stelt ook onomwonden dat jongeren gaan betalen voor oudere gepensioneerden, dus de huidige zeg 65/66 plus generatie. Dat is een buitengewoon vreemd argument. Immers voor wie hebben die ouderen dan zelf dertig of veertig jaar premie betaald (net als hun werkgevers)? Ouderen is altijd voorgehouden dat zij zowel zelf en de werkgever premie betaalden voor ‘uitgesteld loon’, te weten hun eigen pensioen. Voor de goede orde: de ouderen van nu zonder eigen huis of vermogen, zijn vrijwel volledig afhankelijk van dat uitgesteld inkomen voor hun toekomst. En wat zien we? Bijna 100 pensioenfondsen hebben in 2012 en 2013 al moeten korten, omdat de ‘dekkingsgraad’(de norm voor toekomstige verplichtingen), onder 105 was gedaald, door de extreem lage lange (reken)rente.

Wat zien we nog meer: bij de meeste fondsen is de laatste jaren nauwelijks meer geïndexeerd. Prijscompensatie voor niet-vermogende ouderen is al jaren niet meer aan de orde. Verder hebben zowel de Staat (kabinet Kok 1) en grotere bedrijven (o.a. Philips) in de jaren negentig een beroep op de pensioenfondsen gedaan om hun vermogenspositie te versterken. Zo zijn miljarden ‘uitgesteld inkomen’ van de medewerkers ontvreemd! En voor de goede orde nooit terugbetaald.

Dat korten op pensioenen is wellicht in 2014 voor zo’n 40 pensioenfondsen weer nodig.

Daarvan maken het CPB en SCP geen melding in hun commentaar, dus zij maken zich schuldig aan een eenzijdige benadering.

Het SCP maakt het helemaal bont als men stelt dat elke oudere over een aanvullend pensioen beschikt. Maar het SCP geeft geen beeld van de omvang daarvan. Uit de spreekuren van de FNV blijkt dat veel ouderen een zeer beperkt aanvullend pensioen ontvangen. De echte handarbeiders beschikken los van de AOW over een (aanvullend) pensioen van gemiddeld 800 tot 1200 (bruto) euro per jaar. En omdat zij in de jaren vijftig en zestig soms ook werkloos waren, beslaat hun pensioenopbouw niet altijd een periode van 40 jaar. Tenslotte kunnen jongeren nu het pensioenakkoord er is in de komende periode aanvullende verzekeringen sluiten. Voor ouderen is de bestaande situatie niet meer te veranderen.

Dat geheel plaatsen we tegen de al jarenlang heersende opvatting dat het Nederlandse pensioenstelsel tot de beste ter wereld behoort en dat we spreken over een totaal vermogen van ruim 1100 miljard euro. De beurskoersen zijn het laatste halfjaar met ca. 40 punten gestegen (AEX juni 345, de laatste weken tussen de 385 en 395). Daarnaast stijgt de rente. Je zou dus mogen verwachten dat korten van pensioenen is uitgesloten.

Temeer daar staatssecretaris Klijnsma toen zij met haar college Weekers enkele maanden geleden het nieuwe pensioenvoorstel in de Eerste Kamer verdedigde om de haverklap stelde ‘dat korten in 2014 niet nodig is’.

Kortom, de huidige discussie is vergeven van onjuistheden en onduidelijkheden. Het kabinet heeft geen fraai nieuw stelsel neergelegd, maar gewoon 3 miljard aan middelen binnen gehaald. Het heeft geen inhoudelijk doortimmerd en toekomstbestendig pensioenbeleid neergelegd en met de politiek uitonderhandeld, maar velen met een kluitje in het riet gestuurd. En het kabinet stelt onomwonden dat de lonen in 2014 gaan stijgen, omdat de (pensioen)premies zullen dalen. En beide Kamers slikken dat argument kennelijk. Terwijl het kabinet, noch de beide Kamers daarover gaan. Dat maken de besturen van de pensioenfondsen uit. Die zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers (lees vakbonden). Veel van die fondsen hikken nog steeds aan tegen problemen met die bewuste dekkingsgraad. En vooral de blijvend lage rente. Dat betekent dat de fondsen niet staan te trappelen om de premies te laten dalen. Dan komt immers het spook van korten op de huidige pensioenen weer om de hoek kijken. En daarvan maken beide Planbureaus in hun kritiek op het huidige akkoord geen melding. Dat ouderen gemakkelijke slachtoffer zijn van niet-indexeren en erger nog korten, komt in hun benadering ook niet voor.

Want ouderen vormen een gemakkelijke doelgroep: zij komen niet massaal in verzet en hun vakbonden doen voor deze doelgroep ook weinig. Het zou het kabinet sieren als zij deze groep, net als de chronisch zieken en gehandicapten in elk geval van een inkomen voorziet dat hen in staat stelt ook boven 65/66 jaar een normaal leven te leiden. Want deze groeiende groep beziet tandenknarsend alle berichten in de pers over toenemende fraude in dit land. De laatste cijfers: ca. 13 miljard per jaar!

Vic Kerkhoff,
Oud-voorzitter Lokaal Overlegplatform FNV Bondgenoten ZO Nederland.